તમને કદાચ ખબર હશે કે નોટો સમય જતાં જર્જરિત અને ખરાબ થઈ શકે છે, અને RBIએ આવા Unfit Currency (અયોગ્ય નોટો) માટે નવી માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. જો તમારી પાસે આવી અયોગ્ય નોટ છે, તો જાણો કે તેને બેંકમાં કેવી રીતે બદલવી અને કઈ 10 પ્રકારની નોટો હવે માન્ય નથી.
Unfit Currency (અયોગ્ય નોટ) શું છે?
RBI અનુસાર, નોટોના સતત ઉપયોગથી તેમનો ધંધાણ અને ગુણવત્તા ઘટે છે. ઘણા લોકો ખરાબ રીતે નોટ સાચવે છે, જેના કારણે તે અનફિટ બની જાય છે. આવી અયોગ્ય નોટો બેંકોમાં પાછી લેવાઈ અને નષ્ટ કરવામાં આવે છે.
RBIના નવા નિયમો મુજબ અયોગ્ય નોટોની ઓળખ કેવી રીતે કરશો?
RBIએ 10 પ્રકારની ખામીઓ વાળી નોટોને અનફિટ જાહેર કરી છે. જો તમારી નોટોમાં આમાંથી કોઈ ખામી હોય, તો તે ચલણ માટે યોગ્ય નથી.
અયોગ્ય નોટોની 10 મુખ્ય ઓળખ (RBIના નિયમો અનુસાર)
1️⃣ ગંદી અને ચોળાયેલી નોટ – જો નોટ ખૂબ ગંદી થઈ ગઈ હોય અથવા છાપકામ બગડી ગયું હોય, તો તે માન્ય નથી.
2️⃣ નરમ અને ઝાંખી નોટ – પાણી કે ભીના વાતાવરણથી નોટ નરમ થઈ જાય અને એંબોસ્ડ માર્ક્સ અસ્પષ્ટ થઈ જાય, તો તે અનફિટ ગણાશે.
3️⃣ ફાટેલી નોટ – જો નોટનો એક ટુકડો 100mm² થી વધુ ખોવાઈ ગયો હોય, તો તે ચલણમાં માન્ય નથી.
4️⃣ અર્ધફાટી ગયેલી નોટ – જો નોટ મધ્ય ભાગ સુધી ફાટેલી હોય, તો તે પણ અયોગ્ય ગણાશે.
5️⃣ છિદ્રવાળી નોટ – 8mm² કરતા વધુ છિદ્રવાળી નોટ હવે અનફિટ છે.
6️⃣ શાહી કે ડાઘવાળી નોટ – જો નોટ પર કોઈ મોટો ડાઘ કે શાહી લાગેલું હોય, તો RBI તેને માન્ય ગણશે નહીં.
7️⃣ ગ્રાફિક્સમાં ફેરફાર – જો નોટના નંબર અથવા ચિત્રો બદલાઈ ગયા હોય, તો આવી નોટ અમાન્ય ગણાશે.
8️⃣ વાળખા લીધેલી નોટ – જો નોટ સતત વાળવામાં આવી છે અને તેનો કદ નાનું થઈ ગયું છે, તો તે અનફિટ રહેશે.
9️⃣ ફેડ થઈ ગયેલી નોટ – સતત ઉપયોગના કારણે નોટનો મૂળ રંગ ફેડ થઈ જાય, તો તેને પણ RBI માન્ય ન ગણશે.
🔟 ચીકટ અથવા ગુંદર લગાવેલી નોટ – જો કોઈએ નોટને ટેપ અથવા ગુંદર વડે ચોંટાડી છે, તો તે પણ અનફિટ રહેશે.
શું કરવું જો તમારી પાસે અનફિટ નોટ છે?
-
તમારા નિકટતમ બેંક શાખા પર જાઓ અને અનફિટ નોટો બદલવાનો આગ્રહ કરો.
-
બેંકના અધિકારીઓ તેને ખરાઈ કરી ફરી ચલણ લાયક નોટ આપી શકે છે.
-
કોઈ પણ બેંક અનફિટ નોટ લેવામાં નકાર કરી શકે નહીં.
FAQs (વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો)
Q1: અનફિટ નોટ બદલવા માટે કોઈ લિમિટ છે?
Ans: નહીં, તમે જેટલી પણ અનફિટ નોટો હોય, બેંકમાં જઈને બદલી શકો છો.
Q2: શું દરેક બેંક અનફિટ નોટ બદલવા માટે જવાબદાર છે?
Ans: હા, RBIના નિયમો અનુસાર, તમામ બેંકોને અનફિટ નોટો સ્વીકારવી ફરજિયાત છે.
Q3: શું મેનેજર અનફિટ નોટ બદલવાથી ના પાડી શકે?
Ans: નહીં, RBIની ગાઈડલાઈન મુજબ કોઈ પણ બેંક ગ્રાહકની નોટ સ્વીકારવાથી ઇન્કાર કરી શકતી નથી.
આ RBIની નવી ગાઈડલાઈન પ્રમાણે, અનફિટ નોટો ચલણમાં હવે માન્ય નથી. જો તમારી પાસે આવી નોટો છે, તો જલદીથી બેંકમાં જઈને બદલાવી લો! 🚀
👉 આ જાણકારી શેર કરો જેથી વધુ લોકોને આ નવા નિયમો વિશે માહિતી મળે!